"भारतातील मर्चंट नेव्हीमध्ये खलाशी म्हणून रोमांचक करिअरच्या संधी"

 


सागरी जीवनाची ओळख: भारतीय आणि परदेशातील मर्चंट नेव्हीमधील रोमांचक करिअर्स

मर्चंट नेव्ही ही समुद्रप्रेमी आणि जगभर प्रवास करण्याचं स्वप्न पाहणाऱ्या लोकांसाठी एक प्रतिष्ठित आणि रोमांचक करिअर निवड आहे. भारतीय नेव्ही संरक्षण कार्यावर भर देते, तर मर्चंट नेव्ही व्यापारी जहाज वाहतुकीवर लक्ष केंद्रित करते. यामध्ये मालवाहतूक, प्रवासी सेवा, आणि तेल, यंत्रसामग्री, अन्नधान्य यांसारख्या संसाधनांची वाहतूक यांचा समावेश आहे.

मर्चंट नेव्ही म्हणजे काय?

मर्चंट नेव्ही ही आंतरराष्ट्रीय व्यापाराची मुख्य कणा आहे. मालवाहू जहाजे, तेल वाहक, प्रवासी जहाजे, आणि संशोधनासाठी वापरली जाणारी जहाजे यात समाविष्ट आहेत. उच्च वेतन, जागतिक स्तरावर अनुभव, आणि आव्हानात्मक कामे यामुळे मर्चंट नेव्ही एक आकर्षक करिअर पर्याय ठरतो.

मर्चंट नेव्हीत सामील होण्यासाठी पात्रता :

१. शैक्षणिक पात्रता :

  • दहावी नंतर: जनरल पर्पज (GP) रेटिंग कोर्ससाठी (६ महिने) प्रवेश घेऊ शकता.
  • बारावी (विज्ञान शाखा): भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, आणि गणितात किमान ६०% गुण आवश्यक. IMU CET (Indian Maritime University Common Entrance Test) पास करणे गरजेचे आहे.
  • पदवीधर: यांत्रिकी, इलेक्ट्रिकल, किंवा सिव्हिल अभियांत्रिकी पदवीधरांसाठी विशेष प्रशिक्षणक्रम उपलब्ध.

२. वैद्यकीय आणि शारीरिक पात्रता :

  • उत्तम शारीरिक आणि मानसिक फिटनेस आवश्यक.
  • ६/६ दृष्टी आणि रंगद्रष्टतेचा कोणताही दोष नसावा.

३. कोर्सेस आणि प्रशिक्षण कार्यक्रम :

  • डेक विभागासाठी:
    • B.Sc. नॉटिकल सायन्स (३ वर्षे)
    • डिप्लोमा इन नॉटिकल सायन्स (DNS) – १ वर्ष.
  • इंजिन विभागासाठी:
    • B.Tech. मरीन अभियांत्रिकी (४ वर्षे)
    • ग्रॅज्युएट मरीन इंजिनिअरिंग (GME) – १ वर्ष.
  • कॅटरिंग विभागासाठी:
    • स्वयंपाकी, स्टुअर्ड्स, आणि अतिथी सेवा यांसाठी प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम.

मर्चंट नेव्हीतील विविध जबाबदाऱ्या

१. डेक विभाग

  • कॅप्टन: जहाजाच्या एकूण संचालन आणि नेव्हिगेशनसाठी जबाबदार.
  • मुख्य अधिकारी (Chief Officer): मालवाहतूक आणि सुरक्षेच्या प्रक्रियेचे व्यवस्थापन.
  • दुसरे व तिसरे अधिकारी: नेव्हिगेशन आणि संप्रेषणात मदत.

२. इंजिन विभाग

  • मुख्य अभियंता (Chief Engineer): इंजिन रूम आणि यांत्रिक उपकरणांच्या व्यवस्थापनासाठी जबाबदार.
  • दुसरे व कनिष्ठ अभियंते: यंत्रसामग्रीच्या देखभालीची जबाबदारी.

३. कॅटरिंग विभाग

  • स्वयंपाकी आणि क्रू सदस्यांची काळजी घेणारे कर्मचारी.

४. रेटिंग्ज

  • जनरल पर्पज (GP) रेटिंग्ज: डेक व इंजिन विभागातील मूलभूत कामांसाठी जबाबदार.

वेतनश्रेणी

  • प्रशिक्षण काळात: ₹३०,००० ते ₹५०,००० प्रति महिना.
  • दुसरे अधिकारी/तिसरे अभियंता: ₹१.५ लाख ते ₹२.५ लाख प्रति महिना.
  • मुख्य अधिकारी/मुख्य अभियंता: ₹३ लाख ते ₹६ लाख प्रति महिना.
  • कॅप्टन: ₹५ लाख ते ₹१० लाख प्रति महिना.
    टॅक्समुक्त वेतनाची संधी NRI साठी उपलब्ध आहे.

मर्चंट नेव्हीतील करिअरचे फायदे आणि आव्हाने

फायदे :

  • उच्च वेतन: आकर्षक आणि स्पर्धात्मक वेतन.
  • जागतिक प्रवास: विविध देशांना भेट देण्याची संधी.
  • करिअर प्रगती: पदोन्नतीसाठी संधी आणि वाढत्या जबाबदाऱ्या.
  • कौशल्यांची मागणी: अनुभवी खलाशांसाठी कायम मागणी.

आव्हाने :

  • कुटुंबापासून लांब (४-९ महिने).
  • शारीरिक व मानसिकदृष्ट्या आव्हानात्मक वातावरण.
  • नवनवीन प्रशिक्षण आणि प्रमाणपत्रांची गरज.

प्रवेश प्रक्रिया :

१. बारावी (विज्ञान) आणि IMU CET पास करा.
२. DG शिपिंग मान्यताप्राप्त कोर्ससाठी प्रवेश घ्या.
३. जहाजावर प्रशिक्षण पूर्ण करा.
४. STCW परीक्षा उत्तीर्ण करून प्रमाणपत्र मिळवा.

भारतातील प्रमुख मर्चंट नेव्ही प्रशिक्षण संस्थान :

  • इंडियन मॅरिटाइम युनिव्हर्सिटी (IMU) – चेन्नई, मुंबई, कोलकाता.
  • तोलानी मॅरिटाइम इंस्टिट्यूट (TMI) – पुणे.
  • T.S. चाणक्य – नवी मुंबई.
  • मरीन इंजिनिअरिंग अँड रिसर्च इंस्टिट्यूट (MERI) – मुंबई आणि कोलकाता.
  • अँग्लो ईस्टर्न मॅरिटाइम अकॅडमी – मुंबई.

मर्चंट नेव्हीतील भवितव्य :

जागतिक व्यापार वाढत असल्यामुळे कुशल सागरी व्यावसायिकांची मागणी सातत्याने वाढत आहे. स्वयंचलित जहाजे आणि पर्यावरणपूरक जहाजांच्या तंत्रज्ञानामुळे हे क्षेत्र अधिक विकसित होत आहे.

मर्चंट नेव्ही हे फक्त आर्थिक फायदे नाहीत, तर एक रोमांचक जीवनशैली आहे. आव्हाने स्वीकारण्याची तयारी असेल, तर हे क्षेत्र अमूल्य संधी आणि प्रगती देते.

"अशा महत्त्वपूर्ण आणि उपयुक्त माहितीकरिता आमच्या फेसबुक पेजला फॉलो करा!"


अधिक तपशीलवार माहिती जाणून घेण्यासाठी:
https://www.imu.edu.in/imunew/why-merchant-navy

Happy Learning, Happy Guiding !!

Knowledge & information shared by: 

Bhagwan Chintewar, 
#Director & Global Career Counsellor,
Wings To Explore, Education & Career Consultant - Nanded (MS) India
# Branch owner, Manager & Chief Operating Officer (COO) @ # Europe Study Centre, Nanded (MS) India. 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

IAT Exam 2025: Your Gateway to IISERs – Eligibility, Syllabus & Exam Pattern ©

Image
  IISER Aptitude Test (IAT) 2025: Highlights, Eligibility, Syllabus and Exam Pattern  © The IISER Aptitude Test (IAT) is a crucial entrance examination conducted by the Indian Institutes of Science Education and Research (IISER) for admission into its prestigious five-year BS-MS dual-degree programs. Candidates aiming for a career in scientific research and innovation take this test to gain admission into one of the seven IISERs located in Berhampur, Bhopal, Kolkata, Mohali, Pune, Thiruvananthapuram, and Tirupati. In the previous article we have discussed about the careers after successfully cracking of IAT entrance and the available job opportunities in the various sectors. Continuation of the this article, we will be discussing of Highlights, Eligibility, Syllabus and IAT Exam Pattern. 1. IAT Exam Highlights 2025 Exam Name: IISER Aptitude Test (IAT) Conducting Body: Indian Institutes of Science Education and Research (IISER) Mode of Exam: Computer-Based Test (CBT) Exam Du...
Read more

Careers After IAT Entrance Exam in India ©

Image
  Careers After IAT Entrance Exam in India © The IAT is wellknown to an IISER Aptitude Test, is the entrance exam for the admission into the Indian Institutes of Science Education and Research (IISERs) in India. IISERs are premier institutions dedicated to scientific education and research, offering BS-MS dual degree programs in various science disciplines. These institutes aim to nurture scientific talent and provide high-quality research opportunities to students passionate about science. Cracking the IAT exam opens up numerous career opportunities, these are -  1. Higher Studies & Research 2. Careers in Academia 3. Government Sector & Scientific Research 4. Private Sector & Industry Jobs 5. Entrepreneurship & Startups 6. Alternative Careers Let’s explore these career options in details as per it's job roles are -  1. Higher Studies & Research One of the most common career paths after IISER is pursuing higher education in specialized fields of s...
Read more

Careers in Geoinformatics: Mapping the Future ©

Image
  Careers in Geoinformatics:Mapping the Future © In an increasingly data-driven and connected world, understanding where things happen is as important as what and why . This is where Geoinformatics comes into play a cutting-edge field that merges geography with digital technology to analyze, visualize, and interpret spatial data. Whether it's tracking climate change, designing smart cities, or optimizing logistics, Geoinformatics has become a crucial tool across industries. As the world embraces geospatial intelligence, career opportunities in Geoinformatics are expanding rapidly. Geoinformatics  is an exciting and rapidly growing field that combines geography, information technology, and data science to analyze spatial and geographic data. With applications across multiple industries, careers in geoinformatics offer diverse opportunities. What is Geoinformatics? Geoinformatics is the science and technology dealing with the collection, analysis, and interpretation of data ...
Read more